Wady postawy – czy każdy musi je mieć?

U coraz większej ilości młodzieży można zaobserwować wady postawy lub co najmniej nieprawidłowości postawy. Postęp technologiczny i zmieniające się warunki życia pozwalają na dłuższe przebywanie w pozycji siedzącej. Taki tryb życia staje się główną przyczyną wizyt u lekarzy i fizjoterapeutów. W tej serii artykułów opisane zostaną najczęstsze nabyte wady postawy oraz sposoby na ich korekcję.

 

Prawidłowa sylwetka a wada postawy

Prawidłowa postawa jest cechą indywidualną dla każdej osoby oraz dla każdej grupy wiekowej. Na sylwetkę wpływa też stan zdrowia, samopoczucie i tryb życia. Mimo tych wszystkich zmiennych można wyróżnić cechy charakterystyczne dla prawidłowej postawy.

W pozycji stojącej, patrząc na sylwetkę z tyłu widoczne powinno być proste ustawienie głowy , gdzie pion spuszczony ze środka kości potylicznej przebiega przez wszystkie wyrostki kolczyste kręgów, szparę pośladkową i pada w równej odległości od każdej ze stóp na ziemię.

Patrząc z boku linia powinna przebiegać przez środek ucha, wyrostek barkowy, krętarz większy kości udowej, środek kolana oraz kostkę boczną.

Przy tym fizjologiczne krzywizny kręgosłupa powinny mieć odpowiednią wartość kątową. Kręgosłup posiada dwa rodzaje krzywizn: lordozę oraz kifozę. Lordozę można uznać za wyprost kręgosłupa, natomiast kifozę za jego zgięcie do przodu. Człowiek posiada lordozę lędźwiową oraz szyjną, a kifozę piersiową i krzyżową. Krzywizny kręgosłupa wykształcają się wraz z wiekiem, a ich funkcją jest zmniejszenie obciążeń działających na kręgosłup. Prawidłowo wykształcone krzywizny zmniejszają te obciążenia aż 17 razy.

Prawidłowa postawa zapewnia optimum wydolności i pozwala na bezwysiłkowe ułożenie elementów ciała, daje odpowiednią stabilność oraz stwarza odpowiednie warunki dla funkcjonowania narządów wewnętrznych.
Prawidłowa postawa zależy od trzech elementów: odpowiednio ukształtowanego i sprawnego układu kostno-stawowego, wydolnego układu mięśniowego i sprawnie działającego układu nerwowego.

 

Przyczyny wad postawy

  • Siedzący tryb życia – długotrwałe przebywanie w pozycji siedzącej nie jest naturalną pozycją dla człowieka.  W tej pozycji z pochyleniem tułowia do przodu obciążenie kręgosłupa sięga 190%. Dla porównania pozycja stojąca jako wzorcowa to 100%. Ciągłe zgięcie w stawach biodrowych i kolanowych może powodować przykurcze mięśni, co jest jedną z głównych przyczyn bólu kręgosłupa i może skutkować wadami postawy.
  • Brak aktywności fizycznej – ruch ma wiele pozytywnych efektów. W kontekście wad postawy aktywności fizyczna zwiekszy ogólną wydolność organizmu, może zwiększyć ilość masy mięśniowej, czy też wytrzymałość oraz poprawi stabilność poszczególnych części ciała. Mała aktywność ruchowa predysponuje do wielu chorób, np. osteoporoza, choroby układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca i otyłość, która również niesie ze sobą wiele powikłań.
  • Brak ergonomii – niewłaściwy sposób wykonywania ćwiczeń oraz czynności dnia codziennego, takich jak schylanie się po przedmioty, garbienie się podczas siedzenia w pracy bądź w szkole, czy noszenie plecaka na jednym ramieniu. Błędne ustawienie może predysponować do urazu, osłabienia niektórych grup mięśniowych i utrwalania złego nawyku postawy.
  • Ciąża – naturalnym zjawiskiem w przebiegu ciąży jest zwiększenie się masy ciała i przemieszczenie się ogólnego środka ciężkości. Bez odpowiedniej profilaktyki skutkuje to utrwaleniem się powiększonej lordozy odcinka lędźwiowego, a to może doprowadzić do np. choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa, czy dyskopatii.
  • Otyłość – ciało w sytuacji zwiększonej masy ciała jest zmuszone wydatkować więcej energii. Zapobiegnie temu zaburzenie krzywizn kręgosłupa, które częściowo zniesie obciążenia oraz będzie skutkiem niedostatecznej wytrzymałości mięśni posturalnych.
  • Przewlekłe przemęczenie – jedne grupy mięśniowe mogą pozostawać w napięciu i skróceniu a inne w rozluźnieniu i rozciągnięciu. Nadmiar statycznej pracy może powodować np. osłabienie mięśni pleców i nadaktywność mięśni klatki. To jest przykład mechanizmu powstawania pleców okrągłych.

Powikłania wad postawy

Gdy ustawienie odcinków ciała jest zaburzone , organizm wydatkuje więcej energii. To powoduje szybkie męczenie się. Zmniejszony zostaje także zakres ruchomości niektórych stawów, a to przekłada się na pogorszenie siły i ogólnej sprawności. Wady postawy mogą też powodować ból oraz nieleczone skutkować zwyrodnieniem stawów, dyskopatią lub powikłaniami narządowymi.

Czy wady są odwracalne?

Tak, w każdym wieku. Jednak jeżeli wada pozostawi trwałe zmiany w układzie kostno-stawowym, bądź mięśniowym w postaci trwałych przykurczy, wada może być nieodwracalna lub trudna do skorygowania.